Árangursríkur ríkisrekstur

Skilvirk þjónusta á einfaldan og hagkvæman hátt: Aðgerðaáætlun 2008-2010

Stefna um árangursríkan ríkisrekstur byggist á fimm meginmarkmiðum á sviði umbóta í ríkisrekstri, undirmarkmiðum og áhersluatriðum. Hér er gerð grein fyrir aðgerðum sem fjármálaráðuneytið mun vinna að á grundvelli stefnunnar, ýmist eitt eða í samráði við aðra.

1. Sveigjanlegt skipulag ríkisrekstrar

Skipulag ríkisrekstrar er upphaflega mótað við allt aðrar aðstæður en nú ríkja. Kröfur til þjónustu, upplýsingagjafar, stjórnsýslu, starfsmanna- og fjármálastjórnar svo dæmi séu nefnd eru meiri og sérhæfðari en fyrr. Jafnframt hefur upplýsingatækni fleygt fram og notkun hennar í ríkisrekstri aukist verulega. Mikilvægt er að skipulag ríkisrekstrar taki mið af þessum breytingum og verði gert sveigjanlegra en nú er.

1. Skoða almenna umgjörð um starfsemi ríkisstofnana og setja fram tillögur til úrbóta.
2. Fara yfir og kortleggja verkefni sem ríkið sinnir í mörgum og smáum stofnunum en mögulegt væri að reka saman í færri einingum.
3. Skoða tilhögun rekstrarfyrirkomulags úrskurðarnefnda og meta hvort koma eigi upp sérstakri sameiginlegri stoðþjónustu fyrir þær.
4. Taka saman leiðbeiningar um sameiningu stofnana.
5. Birta leiðbeiningar um notkun gátlista fyrir mat á verkefnum og birta á vef fjármálaráðuneytisins og stjórnendavefnum.
6. Stuðla að markvissri notkun gátlistans við mat á fyrirkomulagi nýrra og eldri verkefna, við gerð árangursstjórnunarsamninga, í nefndarstarfi á vegum ríkisins o.fl.
7. Innleiða samræmda aðferðafræði sem byggist á „Standard Cost Model“ við mat á íþyngjandi áhrifum opinberra verkefna á borgara og fyrirtæki og gefa út leiðbeiningar um notkun hennar.
8. Hefja notkun rafrænna skilríkja fyrir auðkenningu og undirskriftir handa almenningi sem og starfsmönnum fyrirtækja og ríkisins.
9. Vinna þarfagreiningu fyrir skilvirka rafræna þjónustu, gagnasamskipti kerfa ríkisins og aðgengi að grunnstoðum eins og rafrænum greiðslum.

2. Framúrskarandi stjórnhættir

Stjórnhættir í rekstri ríkisins eiga að vera framúrskarandi. Ráðuneyti og stofnanir þurfa í auknum mæli að tileinka sér góða stjórnhætti og læra hvert af öðru. Sjálfsagt er að leita fyrirmynda meðal fyrirtækja á markaði, sem bera af í þessum efnum og hjá stjórnvöldum erlendis.

1. Styrkja ráðuneytin sem kaupendur þjónustu, bæði af stofnunum sínum með árangursstjórnunarsamningum og af aðilum utan ríkisins með útboðum og þjónustusamningum.
2. Þróa áfram stefnumótun og áætlanagerð fjármálaráðuneytisins í tengslum við starfsemisáætlanir þess.
3. Þróa áfram ársskýrslu fjármálaráðuneytisins þannig að þar komi fram fjölbreyttar upplýsingar um árangur á hverju málefnasviði þess.
4. Taka saman leiðbeiningar um verkefnastjórn.
5. Auka áherslu á hlutverk ráðuneyta í ferli árangursstjórnunar með því að setja á fót nefnd allra ráðuneyta um árangursstjórnun sem miðli upplýsingum og þekkingu milli ráðuneyta um árangursstjórnun og tengingu hennar við aðra þætti í stjórnun og rekstri stofnana og ráðuneyta.
6. Koma upp gagnabanka um árangursstjórnun hjá ríkinu á vef fjármálaráðuneytisins þar sem m.a. væri hægt að nálgast leiðbeiningar, sýnishorn og form fyrir áætlanir og skýrslur. Þar ætti jafnframt að vera hægt að fá yfirlit yfir þróun árangursstjórnunar hjá ríkinu undanfarin ár, svo sem samanburð milli ráðuneyta, lista yfir fjölda árangursstjórnunarsamninga o.fl.
7. Bæta verklag fjármálaráðuneytisins við eftirfylgni árangursstjórnunar gagnvart stofnunum þess.
8. Leggja áherslu á ávinning allra (ráðuneyta, stofnana, starfsmanna, almennings, fyrirtækja o.fl.) af innleiðingu árangursstjórnunar.
9. Taka saman leiðbeiningar um breytingastjórnun.
10. Vinna drög að eigendastefnu fyrir ríkið þar sem fjallað er um hvernig æskilegt sé að ríkið komi fram sem eigandi gagnvart hlutafélögum og fyrirtækjum sem það á í.
11. Taka saman leiðbeiningar um stjórnarhætti fyrirtækja sem ríkið á meirihluta í sem taki eftir atvikum mið af alþjóðlegum leiðbeiningum um stjórnarhætti ríkisfyrirtækja og leiðbeiningum um góða stjórnhætti fyrirtækja á markaði og fjalli m.a. um jafnræði, gagnsæi í rekstri og verkefni og skyldur stjórna.

3. Skilvirk fjármálastjórn

Ríkið hefur þær skyldur gagnvart almenningi að fara vel með fjármuni sem til þess eru lagðir og tryggja að nýting þeirra sé hagkvæm og skili árangri. Nýting fjármuna hefur mikil áhrif á hvaða verkefnum er hægt sinna og hvernig til tekst við að ná settum markmiðum.

1. Taka saman leiðbeiningar fyrir stjórnendur um gerð og eftirfylgni fjárhagsáætlana með áherslu á að tengja saman áætlanagerð og framvindu rekstrar innan ársins og ábyrgð stjórnenda og millistjórnenda þar að lútandi.
2. Skipuleggja námskeið um fjármálastjórn fyrir stjórnendur stofnana.
3. Endurbæta stjórnendaupplýsingar úr fjárhags- og mannauðskerfum ríkisins.
4. Fara yfir og skerpa á hlutverki fjármálaráðuneytisins, fagráðuneyta og stofnana við fjármálastjórn.
5. Koma á fót föstum samskiptavettvangi milli ráðuneyta um framkvæmd fjárlaga þar sem fulltrúar þeirra hittist reglulega og fari yfir verklag o.fl.
6. Endurskoða og bæta leiðbeiningar (handbók) um framkvæmd fjárlaga með áherslu á að styrkja ábyrgðarskil í ferlinu.
7. Vinna að breytingum á reikningsskilareglum innan ríkisins, m.a. hvað varðar eignfærslu fjárfestinga og afskriftir í rekstrarreikningi og samræmingu á samstæðuuppgjöri ríkissjóðs og þjóðhagsreikningauppgjöri.
8. Bæta gæði og tímanleika upplýsinga um stöðu ríkissjóðs í árshlutauppgjörum ríkisins þannig að þau nýtist betur sem stjórntæki.
9. Auka skilvirkni í ákvörðunum um útgjöld ríkisins, m.a. með því að greina útgjöld markvisst til að draga úr sjálfvirkni þeirra og kanna orsakavalda, samhengi og skiptingu einstakra útgjaldaliða.
10. Endurskoða útfærslu reiknilíkana sem notuð eru til dreifingar fjárheimilda, m.a. með hliðsjón af föstum og breytilegum kostnaði.
11. Þróa áfram reiknilíkön og hlutlæga mælikvarða til að skipta fjárveitingum, í samráði við önnur ráðuneyti.
12. Þróa langtímaáætlun í ríkisfjármálum og rammafjárlög til fjögurra ára.
13. Endurskoða verklagsreglur um rammafjárlagagerð með það að markmiði að rammar haldi út allt ferlið við undirbúning fjárlaga hvers árs.

4. Markviss starfsmannastjórnun

Mannauður er mikilvægur þáttur í rekstri ríkisins og skiptir miklu um það hversu vel ríkinu tekst að uppfylla hlutverk sitt í samfélaginu. Huga þarf vel að þessum auði og leita leiða til að ríkið hafi ávallt á að skipa sem hæfustu starfsfólki á hverju sviði.

1. Fjalla um og kynna niðurstöður úr starfsumhverfiskönnun í samvinnu við Félag forstöðumanna, Stofnun stjórnsýslufræða og stjórnmála, ráðuneyti og stofnanir þeirra.
2. Útbúa rafræna verkfærakistu stjórnenda í mannauðsstjórnun á vegum fjármálaráðuneytisins og/eða í samvinnu við aðra
3. Virkja mannauðshluta Oracle-kerfisins og tengja upplýsingar úr mannauðskerfinu inn í vöruhús launagagna.
4. Skilgreina kennitölur og skýrslur úr miðlægum kerfum til nota fyrir stofnanir við áætlanagerð og eftirlit.
5. Vinna úr niðurstöðum könnunar meðal forstöðumanna ríkisstofnana frá 2007 og gefa þær út í þremur skýrslum.
6. Útbúa aðgerðaáætlun á grunni niðurstaðna könnunarinnar og öðrum fyrirliggjandi gögnum um hvernig haga beri fræðslu og þjálfun stjórnenda í nánustu framtíð.
7. Vinna hugmyndir að breytingum á lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996, og kynna þær fyrir helstu hagsmunaaðilum.
8. Skýra og skerpa stöðu og ábyrgð stjórnenda, m.a. með leiðbeiningum um markvissari notkun erindisbréfa, tengingu við árangursstjórnun og umfjöllun um hlutverk og einkenni góðra stjórnenda.
9. Bjóða til reynslu á stjórnendavefnum sjálfsmat fyrir stjórnendur, sem þróað hefur verið að erlendri fyrirmynd.
10. Ljúka smíði vöruhúss launagagna. Í vöruhúsinu verða upplýsingar um launamál ríkisins með lagskiptum aðgangi ráðuneyta, stjórnenda og stéttarfélaga.
11. Samræma og einfalda kjarasamninga ríkisins eins og kostur er.

5. Gagnsæi og jafnræði í samskiptum ríkis og einkamarkaðar

Opinber þjónusta þarf að vera skilvirk svo að hún gefi íslenskum fyrirtækjum forskot í alþjóðlegri samkeppni. Atvinnustarfsemi hér á landi hefur færst inn á fleiri svið þjóðfélagsins og er atvinnulífið nú betur í stakk búið til þess að sinna ýmsum verkefnum sem hið opinbera hefur annast hingað til. Það gefur ríkinu færi á því að leysa ýmis verkefni á markaðslegum forsendum og hlúa þannig að nýsköpun og framþróun í íslensku atvinnulífi.

1. Einfalda skil og aðgengi að gögnum til ríkisins, t.d. í gegnum vefinn.
2. Fjármálaráðuneytið mun, í samstarfi við stofnanir þess, einfalda aðgengi að og móttöku gagna á sínu sviði.
3. Aðstoða ráðuneyti við að skilgreina kjarna- og stoðstarfsemi sína og vinna að útvistunarstefnu.
4. Taka saman leiðbeiningar og fylgja eftir útvistunarstefnu.
5. Taka saman leiðbeiningar um einkaframkvæmd.
6. Fylgja eftir innkaupastefnu ríkisins 2008-2011.
7. Samhæfa fræðilega og tæknilega þekkingu ríkisins á verkkaupum, bæði í sérhæfðum þjónustustofnunum ríkisins sem og almennt hjá stofnunum og ráðuneytum.
8. Fylgja eftir, gagnvart ráðuneytum, reglugerð um rekstrarverkefni til lengri tíma en eins árs (þjónustusamninga), nr. 343/2006, og efla þannig ríkið sem kaupanda þjónustu og tryggja að ráðuneyti hafi meira frumkvæði en nú er við gerð þjónustusamninga við aðila utan ríkisins.
9. Taka saman leiðbeiningar um stjórn þjónustusamninga.
10. Endurskoða verklag innan fjármálaráðuneytisins varðandi þátttöku þess við gerð og framkvæmd þjónustusamninga í samræmi við reglugerð nr. 343/2006.
11. Gera úttekt á útboðsaðferðum sem notaðar hafa verið í stærri verkefnum og meta árangur af þeim.
12. Koma á fót sameiginlegu rafrænu útboðskerfi fyrir öll opinber útboð.